Gezondheid · Onderzoek · Bewijs
Celluviva
Start hier
Celluviva · Gratis tool

Bewijskracht-checker: hoe sterk is die claim eigenlijk?

“Onderzoek toont aan dat X de veroudering vertraagt.” Je leest zoiets in een nieuwsbericht, een reclame of een post – maar wat zit eronder? Een muizenexperiment van acht weken, of drie grote studies bij mensen die elkaar bevestigen? Beantwoord zes vragen over de studie achter een claim en zie waar die op de bewijsladder staat. Je leert er meteen mee wat je een volgende keer zelf moet nakijken.

Alles gebeurt in je browser. Er wordt niets opgeslagen of verstuurd – ververs je de pagina, dan is je invoer weg.

De studie achter de claim

Weet je iets niet zeker? Kies “weet ik niet” – dat is zelf ook een antwoord: een claim waarvan de bron niet te vinden is, is per definitie zwakker onderbouwd.

Alleen om je uitslag leesbaar te maken. Blijft in je browser.

1. Wat voor soort onderzoek is het?
Vaak staat dit in de eerste zin van de samenvatting op PubMed.
2. Bij wie of wat is het onderzocht?
3. Hoeveel deelnemers of proefdieren?
4. Is het resultaat ergens anders herhaald?
Een los positief resultaat is een hypothese; hetzelfde resultaat in onafhankelijke studies is bewijs.
5. Wat is er precies gemeten?
Een bloedwaarde die verandert is iets anders dan je daadwerkelijk beter voelen of langer leven.
6. Wie betaalde het onderzoek?
Financiering maakt onderzoek niet automatisch onbetrouwbaar – het is wel reden om extra kritisch te lezen.
Beantwoord alle zes de vragen om je inschatting te zien.
Inschatting van de bewijskracht · educatief, geen oordeel over jouw gezondheid
–

Waar dit op de bewijsladder staat

Wat de claim sterker of zwakker maakt

Vraag dit de volgende keer

    Hoe je dit leest Deze inschatting gaat over de onderbouwing van een claim, niet over of iets voor jou werkt of veilig is. Zwak bewijs betekent niet “onzin” – het betekent: nog niet aangetoond. Sterk bewijs betekent niet “werkt bij iedereen” – gemiddelden verbergen grote individuele verschillen. En bewijskracht zegt niets over de grootte van het effect: een keurige studie kan een echt maar minuscuul effect laten zien.
    Grens van deze tool Overweeg je op grond van een claim je medicatie, dosering of behandeling aan te passen? Doe dat nooit op basis van een website of een tool – ook niet op basis van deze. Bespreek het met je huisarts, specialist of apotheker.

    Zelf claims leren wegen?

    Ontvang de gratis e-mailserie “Lees een studie in vijf minuten” – per week een vaardigheid: de samenvatting lezen, het verschil tussen relatief en absoluut risico, surrogaat-uitkomsten herkennen, en zien wanneer een persbericht meer belooft dan de studie.

    Je antwoorden worden niet meegestuurd of opgeslagen – alleen je e-mailadres, met dubbele bevestiging.
    Belangrijk. Deze checker is een educatief hulpmiddel om te leren hoe wetenschappelijk bewijs is opgebouwd. Hij is geen formele kwaliteitsbeoordeling van een studie (daarvoor bestaan instrumenten als GRADE, Cochrane RoB 2 en AMSTAR-2, die getraind gebruik vereisen) en geeft geen medisch advies. De uitslag zegt niets over jouw persoonlijke gezondheidssituatie.
    Hoe deze tool werkt (methodiek & bronnen)
    1. Basis: het studietype bepaalt de sport op de ladder. De hierarchie (systematische review boven gerandomiseerde studie, boven observationeel onderzoek, boven dier- en labwerk, boven anekdote) is de klassieke evidence-hierarchie. Ze is een vuistregel, geen wet: een slecht uitgevoerde meta-analyse van zwakke studies is minder waard dan een goede grote gerandomiseerde studie.
    2. Daarna corrigeren vijf factoren omhoog of omlaag. Onderzoekspopulatie (mens versus dier, en of de groep lijkt op wie de claim betreft), omvang, herhaling door onafhankelijke groepen, het type uitkomstmaat (harde uitkomst versus surrogaat) en belangenverstrengeling. Dit weerspiegelt de logica van GRADE – waar bewijskracht ook op- en afgewaardeerd wordt – maar het is een vereenvoudigde, educatieve versie ervan, geen GRADE-beoordeling.
    3. Geen cijfer, geen keurmerk. De uitkomst is een band (“waarschijnlijk sterk onderbouwd” tot “voorlopig een hypothese”), geen score en geen oordeel over waarheid. De tool kan de uitvoeringskwaliteit van een studie niet zien – alleen jij kunt de studie zelf lezen.
    4. Wat je invult blijft van jou. Er is geen opslag en geen server: alle logica draait in je eigen browser.

    Bronnen: Guyatt GH et al. GRADE: an emerging consensus on rating quality of evidence. BMJ 2008;336:924 · Ioannidis JPA. Why most published research findings are false. PLoS Med 2005;2(8):e124 · Higgins JPT et al. Cochrane Handbook for Systematic Reviews of Interventions (versie 6) · Cochrane Risk of Bias tool 2 (RoB 2) · Shea BJ et al. AMSTAR 2. BMJ 2017;358:j4008.

    Laatst bijgewerkt: juli 2026 · Celluviva-redactie (research-synthese; geen medisch advies). Zie de methodologie-pagina voor bron-selectie en werkwijze.

    Celluviva. Wetenschap, eerlijk gewogen